geschiedenis van Aduard

St. Bernardusabdij Huis te Aduard Dorp Aduard CisterciŽnzers Middag-Humsterland Ziekenzaal rutgerproductions



Erfgoedkoepel

Museum St. Bernardushof

Zuiderpoort

Historische Vereniging Aduard


foto-archief

audio-archief

video-archief


literatuur

links

downloads


gastenboek


Historisch Westerkwartier


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Literatuur

Aduard

algemeen archeologie architectuur Aduarder Kring heiligen onderwijs uithoven dochterkloosters waterbeheersing kunstobjecten ziekenzaal tegelvloer ziekenzorg steenbakkerijen codicologie

Cisterciënzers

algemeen Bernardus van Clairvaux Caesarius van Heisterbach architectuur
voorwerken liturgie landbouw conversen regelgeving codicologie archeologie Nederland provincie Groningen

ADUARD

algemeen <
Brugmans, H. De kroniek van het klooster Aduard in Bijdragen en Mededelingen van het Historisch Genootschap, 23, Amsterdam 1902.
Nanninga Uiterdijk, J. Geschiedenis der voormalige abdij der Bernardijnen te Aduard, Groningen 1870
Post, R.R. Het Sint-Bernardusklooster te Aduard in Archief voor de geschiedenis van het aartsbisdom Utrecht 47 (1922) en 48 (1923)
Raad de, H.. e.a. (red.) Een klooster, drie dorpen 1192-1992, Geschiedenis van Aduard, Den Ham en Den Horn, Bedum 1992
Rhijn van, H. Oudheden en Gestichten van Groningen en Groningerland uit het Latijn vertaald, Leiden 1724.
Smits, E.J.F. & W.J. Formsma Gedenkboek 750-jarig bestaan van Aduard Groningen 1954

archeologie <
Boersma, J.W. Aduard Bulletin K.N.O.B., Nieuwsbulletin 9.
Giffen van, A.E. Das St Bernardus Kloster in Aduard Bonner Jahrbücher 168.
Praamstra H. & J.W. Boersma Die archäologischen Untersuchungen der Zisterzienserabteien Clarus Campus (Klaarkamp) bei Rinsumageest (Fr.) und St. Bernardus in Aduard (Gr.) Palaeohistoria XIX, 1977.

architectuur <
Peters, C.H. Beschrijving van oud-Groningerland in: Bulletin van den Nederlandschen Oudheidkundige Bond, 2e serie, 10e jg. nr. 4, juli 1917
Peters, C.H. Oud-Groningerland, 's-Gravenhage 1912
Peters, C.H. Oud Groningen Stad & Lande, fotomechanische herdruk van 1921, Schiedam 1977

Aduarder Kring <
Allen, P.S. The Adwert Academy in The Age of Erasmus, Oxford 1914
Akkerman F. En C.G. Santing 'Rudolf Agricola en de Aduarder Academie', in Groninger Volksalmanak 1987
Bedaux, J.C. Hegius Poeta, Het leven en de Latijnse gedichten van Alexander Hegius, Deventer 1998
Hemert, G. van, e.a. (red.), 'Om niet aan onwetendheid en barbarij te bezwijken': Groningse Geleerden 1614-1989
Moolenbroek, J.J. van, Wessel Gansfort as a teacher at the Cistercian abbey of Aduard. The dismissal of Caesarius of Heisterbach's Dialogus Miraculorum, in: Koen Goudriaan, Jaap van Moolenbroek en Ad Tervoort ed., Education and learning in the Netherlands, 1400-1600, Leiden 2004.
Moolenbroek, J.J. van, The correspondence of Wessel Gansfort: an inventory, in: Wim Janse ed., Dutch review of church history, volume 84, Leiden 2004.
Rhijn, M. van, Wessel Gansfort, 's-Gravenhage 1917
Rudolph Agricola. Gronings humanist. 1485-1985. Tentoonstelling Universiteitsbibliotheek Groningen, 1985
Santing, C. Geneeskunde en Humanisme, Een intellectuele biografie van Theodoricus Ulsenius (c.1460-1508), Rotterdam 1992
Santing, C. 'Heimwee naar de Muzen en Venus, Friese humanisten en Italië, vijftiende eeuw' in: Botke, IJ. e.a. (red.) Ziedaar Italië, vijf eeuwen Friezen en Groningers in Italië
Velden, H.E.J.M. van der Rodolphus Agricola (Roelof Huusman), Een Nederlandsch humanist der vijftiende eeuw, Leiden 1911
Wessel Gansfort en het Noordelijk Humanisme. Tentoonstelling Universiteitsbibliotheek Groningen, 1989

heiligen <
Alma, A. Le Bienheureux Emmanuel, Nettetal-Breyell 1962

onderwijs <
Vinhuizen, Jb, Van kloosterschool tot kloosterboerderij, in: Groningsche Volksalmanak 1919

uithoven <
Boersma, J.W. en H. E. van Gelder, De muntvondst van boerderij 'Langeveld' onder Feerwerd, in: Groningse Volksalmanak 1972-1973
Kat, W.W. Voormalige kloosterlanderijen in Hoogkerk, Leegkerk en Dorkwerd, syllabus, Hoogkerk 1986
Folkerts, J. 'Uit de geschiedenis van Zuidlaarderveen, het oude Everswolde' 1e deel, in: Nieuwe Drentse Volksalmanak, 98e jg. 1981
Folkerts, J. 'Uit de geschiedenis van Zuidlaarderveen, het oude Everswolde' 2e deel, in: Nieuwe Drentse Volksalmanak, 99e jg. 1982

dochterkloosters <
Dijkstra, C.E., Het nonnenklooster Essen, in: Groningse Volksalmanak 1976-1977
Broek, J.F.J. van den, Het klooster Trimunt, in: Groningse Volksalmanak 1974-1975
Magnin, J.S. De voormalige kloosters in Drenthe, Groningen 1835 [Maria's Kamp, blz.106-198]

waterbeheersing <
Wieringa, W.J. Het Aduarder Zijlvest in het Ommelander waterschapswezen, Groningen 1946
Delvigne, J. En H. Elerie (red.) Het Reitdiepgebied, Boedelbeschrijving van een rijke erfenis, Groningen 1994
Kooper, J. Het waterstaatsverleden van de provincie Groningen, Groningen 1939
Rietema, S.P. Het Westerkwartier van de provincie Groningen, overdruk uit het "Tijdschrift van het Koninklijk Nederlandsch Aardrijkskundig Genootschap", 2e serie, deel XLII, 1925, afl. 2.
Kloppenburg, D. De waterstaatkundige ontwikkeling van het Westerkwartier, in: Tijdschrift van het Koninklijk Nederlandsch Aardrijkskundig Genootschap, 2e reeks, dl. LXI, no. 5.
Pronk-Wiersema, L.M. en J.J. Delvigne Het reilen van de zijl, enkele 15e eeuwse regels van het Aduarderzijlvest, syllabus Streekhistorische Vereniging Middagherland, Ezinge 1988

kunstobjecten <
Meijer, F. De stenen letters van Aduard, Groningen 1999
Markowski, R-P Kloster Zinna, Kloster Zinna
Ekkers, R. De droeve moeder van Aduard, Groningen 1992
Jan van Scorel, Catalogus tentoonstelling Centraal Museum Utrecht 1955
Faries, M. 'Scorels altaarstukken en zijn atelier' in: Jan van Scorel in Utrecht, Centraal Museum Utrecht 1977
Hoogewerff, G.J. Jan van Scorel, Peintre de la renaissance hollandaise (Den Haag 1923)

ziekenzaal <
Niemeijer, J.W. Restauratie van de luidklok en het torenuurwerk van de Abdijkerk te Aduard, Amsterdam 1989
Heiden, P.C. van der NH-kerk Aduard, Bouwhistorische documentatie en waardebepaling, Rijksgebouwendienst 1992
Mol, J.A. 'Ziekenzorg voor kloosterlingen: de infirmerie' in: Over kaken, broodbanken & etstoelen, sporen van middeleeuws nederland, E. Koch e.a. (red.), Utrecht 1995

tegelvloer <
Heiden, P.C. van der 'De middeleeuwse tegelvloer van Aduard' in: Groninger Kerken nr. 1 1996
Berg, M. van den, 'Middeleeuwse tegelvloeren in Friesland en omgeving' in: Bulletin Stichting Alde Fryske Tsjerken, III, 24

ziekenzorg en ziekenhuizen in de middeleeuwen <
Jetter, D. Das europäische Hospital, Von der Spätantike bis 1800, Köln 1986
Jetter, D. Geschiedenis van de geneeskunde, Utrecht 1992
Mackenbach, J.P. 'Vier middeleeuwse hospitalen in Noord-Frankrijk', in: Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde 1993; jg.137, nr. 51
Mackenbach, J.P. 'De kriebelziekte en het Isenheimer altaar', in: Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde 1995; jg.139, nr. 51
Kealey, E.J. Medieval Medicus, Baltimore 1981

steenbakkerijen <
Hollestelle, J. De steenbakkerij in de Nederlanden tot omstreeks 1560, Arnhem 1961

codicologie <
Hermans, Jos.M.M. 'Cisterciënzer handschriften uit Groningen, waaronder een handschrift uit het Zuid-Groningse klooster Essen/Jesse (1474)' in: D.E.H. de Boer e.a. (red.) Het Noorden in het midden, Groninger Historische Reeks 17, Assen 1998
Hermans, Jos.M.M. Middeleeuwse handschriften uit Groningse kloosters, Groningen 1988
Hermans, Jos.M.M. en Gerda C. Huisman (red.) Aan de ketting, Boek en bibliotheek in Groningen voor 1669, Groningen 1996
Hermans, Jos.M.M. 'Laatmiddeleeuwse boekcultuur in het Noorden: zoeken en vinden', in: Jos.M.M. Hermans en Klaas van der Hoek (uitg.) Boeken in de late Middeleeuwen, Groningen 1993

CISTERCIËNZERS

geschiedenis algemeen <
Bredero A.H. Cluny et Citeaux au douzieme siecle l'Histoire d'une controverse monastique, Holland University Press 1985
Butler, Lionel Medieval Monasteries of Great Britain London: Michael Joseph Ltd. 1983
Knowles, D. The Monastic Order in England Cambridge University Press 1950
Lekai, J.L. De orde van Citeaux, Abdij Achel 1980
Lucet, B. Les codifications cisterciennes de 1237 et de 1257 Paris 1977.
McGuire, B.P. Frienship and Community The Monastic Experience 350-1250, Cistercian Publications Inc., Michigan, 1988.
Meer van der, F. Atlas de l'ordre cistercien, Amsterdam 1965.
Platt, Colin. The Abbeys and Priories of Medieval England London: Secker and Warburg, 1984.
Platt, Colin. Medieval England London: Routledge and Kegan Paul, 1978.
Southern, R.W. Western Society and the Church in the Middle Ages The Pelican History of the Church (Penguin Books, part I), 1986
Winter, F. Die Cistercienser des nordöstlichen Deutchlands Gotha 1868
Zarnecki, G. The Monastic Achievement London 1972

Bernardus van Clairvaux <
Bernard van Clairvaux Een God om lief te hebben, Kokkampen/Averbode1997
Bernardus van Clairvaux Maria, genade-aquaduct van God, Brugge1991

Caesarius van Heisterbach<
Moolenbroek, J.J. van, Mirakels historisch, de exempels van Caesarius van Heisterbach over Nederland en de Nederlanders, Hilversum 1999.

architectuur kloosters <
Acland, James H. Medieval Structure: The Gothic Vault University of Toronto Press, 1972
Aubert, M. L'architecture Cistercienne en France, Paris 1947.
Bilson, J. The Architecture of the Cistercians, Archeological Journal, London 1909
Branner, R. Burgundian Gothic Architecture London 1960
Braunfels, Wolfgang Abendländische Klosterbaukunst Dumont Buchverlag, Köln 1978
Clemen, P. Die Klosterbauten der Cistercienser in Belgien Berlin 1916
Coomans, Thomas L'abbaye de Villers-en-Brabant, Brecht 2000.
Dimier, M.-Anselme Recueil de plans d'eglises cisterciennes, Paris 1949 en 1967 (supplement).
Dom Gregor, Die Kapelle bei dem Klosterpforte Cistercienzer Chronik 1921 dl. 33. nr. 388
Dom Gregor, Die Pforte und die Aussengebäude Cistercienzer Chronik 1922 dl. 34, nr. 397 en 399
Edelmaier, R. Das Kloster Schönau bei Heidelberg Ein Beitrag zur Baugeschichte der Cisterzienser, Heidelberg 1915
Fernie, E. The Architecture of the Anglo-Saxons London 1983
Gilyard-Beer, R. Abbeys London: Her Majesty's Stationary Office, 1984.
Kinder, Terryl N. Cistercian Europe. Architecture of contemplation, Michigan 2002.
Lenoir, M. Albert Architecture Monastique, Paris 1852
Meer van der, F. Atlas de l'ordre Cistercien Amsterdam 1965.
Oxford, A.W. Guide to Fountains Abbey W. Harrison & Son, Ripon 1932
Oxford, A.W. The Ruins of Fountains Abbey, Oxford University Press 1926
Peers, C. Rievaulx Abbey HMBCE, 1986
Price, Lorna The Plan of St Gall in brief University of California Press 1982
Untermann, Matthias Forma Ordinis. Die mittelalterliche Baukunst der Zisterzienser, Berlin 2001.

architectuur voorwerken <
Platt, C. The Monastic Grange in Medieval England, London 1969

liturgie <
Brinkhof et al. (ed.) Liturgisch woordenboek Roermond 1958-1962
Klauser, T. A Short History of the Western Liturgy, Oxford 1969.
Gneuss, H. Hymnar und Hymnen im Englischen Mittelalter Tubingen 1968
Jones, C. (red.) The Study of Liturgy London 1978
Robert Taft, S.J. The Liturgy of the Hours in East and West Minnesota 1986
Pfaff, R.W. Medieval Latin Liturgy A select bibliography, Toronto Press 1982

landbouw <
Bath, B.S. van De agrarische geschiedenis van West-Europa 500-1850, Utrecht 1960

conversen <
Dolberg, L. Sterben und Begräbnis eines Cisterciensers Studien und Mitteilungen aus dem Benediktiner und dem Cistercienser Orden 1898
Dolberg, L. Cistercienser Mönche und Conversen als Landwirthe und Arbeiter Studien und Mitteilungen aus dem Benediktiner und dem Cistercienser Orden 1892
Platt, C. The Monastic Grange in Medieval England, London 1969.

regels en geschriften <
Fry, T. The Rule of St Benedict The Liturgical Press, Collegeville, Minnesota 1981
Matarasso, P. The Cistercian World, Monastic Writings of the Twelfth Century, Penguin Books 1993
Choisselet, D. en Vernet, P. Les Ecclesiastica Officia Cisterciens du XIIème Siècle, Reiningue 1989
Dolberg, L. Sterben und Begräbnis eines Cisterciensers Studien und Mitteilungen aus dem Benediktiner und dem Cistercienser Orden, 1898
Waddell, Chrysogonus, Narrative and Legislative Texts from Early Citeaux, Citeaux 1999.

codicologie <
Palmer, F.P. Zisterzienser und ihre Bücher, Die mittelalterliche Bibliotheksgeschichte von Kloster Eberbach in Rheingau, Regensburg 1998
Reinecke, H. e.a. (red.) Buchmalerei der Zisterzienser: kulturelle Schätze aus sechs Jahrhunderten, Stuttgart 1998
Zaluska, Y. L'Enluminure et le scriptorium de Cîteaux au XIIe siècle, Citeaux 1989.

archeologie <
Frontinus-Gesellschaft Die Wasserversorgung im Mittelalter, Mainz 1991
Gilchrist, R. en H. Mytum (red.) Advances in Monastic Archeology, BAR British Series 227 1993
Gilchrist, R. en H. Mytum (red.) The Archeology of Rural Monasteries, BAR British Series 203 1989
Price, R. en M. Ponsford (red.) St. Bartholomew's Hospital, Bristol, The Excavation of a Medieval Hospital: 1976-8, CBA Research Report 110, Council for British Archeology 1998
Rahtz, P. en S. Hirst Bordesley Abbey, British Archeological Reports 23, Oxford 1976

Nederland <
Hertog, W.E. den, De abdij van Loosduinen, Cisterciënzerinnenklooster van 1229-1572, Den Haag 1997
Moor, G. de, Verborgen en geborgen. Het Cisterciënzerinnenklooster Leeuwenhorst in de Noordwijkse regio (1261-1574), Hilversum 1994
Herweijer, N. e.a. (red.) Zusters tussen twee beken, Graven naar klooster Ter Hunnepe, AWN-reeks no.1, Deventer 1998

provincie Groningen <
Hiddema, S. En C. Tromp, Inventaris van archieven van kloosters in de provincie Groningen, Groningen 1989
Tromp, C. (red.), Groninger kloosters, Groninger Historische Reeks 5, Assen 1989
Ronner, D.J. 'Overblijfselen van middeleeuws kloosterleven in Groningen', in: Groninger Kerken 3, 1986
Hermans, Jos.M.M., Middeleeuwse handschriften uit Groningse kloosters, Groningen 1988

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

St. Bernard Abbey